تفاوت ترانه و شعر

در این مقاله به تفاوت شعر و ترانه اشاره می کنیم. خیلی جاها خوندم که نمیشه بینشون خط کشید و نمیشه گفت یه شعر نمی تونه ترانه باشه یا برعکس. اما فکر می کنم می تونیم تفاوت ها رو کنار هم بذاریم و مقایسه کنیم می بینیم که فرق ترانه و شعر رو می تونیم تشخیص بدیم اما استثنا هم داریم که به اونم اشاره می کنیم.

ترانه

امروزه تقریبا همه به موسیقی گوش میدیم و برای حالمون یه سبک تجویز می کنیم. مواردی که می تونه ما رو محو یه قطعه بکنه هم ملودی و آهنگسازیه و هم ترانه !

البته بگم امروزی ترها فقط با استایل خواانده و حرفاش که می تونه شامل فحش و بد و بی راهم باشه متاسفانه حال می کنن که کمم نیستن دیگه خودتون می دونید چی میگم.

اما باید بگم ترانه انقدر می تونه وصف حالمون باشه که بشینیم باهاش حسابی گریه کنیم یا حسابی برقصیم.

ترانه رو رو کاغذم بنویسین باید یه معنی داشته باشه همینجوریم نیست که لحاف آهنگو بکشیم روش بگیم معلوم نمیشه. نه!

اما با آوا بخونیم یا ساز و آهنگم اضافه شه باهاش ارتباط برقرار کنیم. ترانه معمولا با موسیقی میکس میشه ، بدن موسیقی تاثیر گذاریش خب کمتره .

استثنا

استثنا هم داشتیم ، مثلا استاد شجریان از مولانا می خونه یا از استاد ابتهاج می خونه که شعر هستن ، اما با موسیقی هم همراه شدن که این مورد رو بیشتر در موسیقی سنتی و اصیل ایرانی می بینیم. این هم استثنا داره.

خب گروههای جدید یا خواننده های جدید اومدن و شعر رو با موسیقی پاپ و یا سبک های مختلف آکوستیک و راک و غیره ترکیب کردن. مثلا نشود فاش کسی آنچه میان منو تو یا همون اشارات نظر میلاد درخشانی و یا گروه دنگ شو ، دیدار یار غائب و خیلی از این دست مثال ها.

شعر

می رسیم به شعر ، تو شعر قوانین و اصول نگارشی ، ادبی رعایت میشه ، البته انواع شعر داریم که بهتر می دونین ، قصیده و غزل و مثنوی و غیره که هر کدوم قوانین خودشونو دارن ولی در کل بخوایم اسم ببریم ، وزن و تعداد هجاها ، ردیف ، قافیه و موارد تخصصی تر که رعایت میشه . تفاوت اصلی شعر و ترانه اینه ، ترانه رو گوش میدیم ، ولی شعر رو می خونیم .

یعنی شعر رو بنویسیم رو کاغذ به خودی خود با واژه ها باهات حرف می زنه ولی ترانه رو رو بنویسیم احساس می کنیم اون آهنگه کمه !

و مورد دیگه که محسوسه زبان ترانه ساده و فهمش آسونتره معمولا رنج سنی هم پایین میاد ، یعنی همه می تونن متوجه بشن اما زبان شعر سختره ، از تمثیل و استعاره و تشبیه و خیلی از تکنیک ها استفاده میشه که بعضا نیاز به ترجمه به زبان امروزی داره .

تا اینجا تفاوت ها رو گفتیم بریم خالقان شعر و ترانه .

 

شاعر یا ترانه سُرا ؟

باید بگیم که یه ترانه سُرا می تونه شاعرم باشه و یک شاعر هم می تونه ترانه سُرا باشه . مثلا روزبه بمانی ، مرحوم افشین یدالهی هم شعر دارن تو کاراشون هم ترانه ، یعنی هم میشه بهشون گفت شاعر هم ترانه سُرا . اما بعضی ها فقط تو یک زمینه کار کردن و می کنن.

ترانه سرا - تفاوت شعر و ترانه

مونا برزویی

 

ترانه سرا - تفاوت شعر و ترانه

روزبه بمانی

 

برای مثال حضرات حافظ و سعدی و مولانا شاعران ایرانی هستن که شعرهای فاخری نوشتن که بعد از گذشت قرن ها هنوز هم که هنوزه تو تاپ تِن شعرا هستن . داریم شاعر معاصر هم مثلا ملک شعرا بهار یا هوشنگ ابتهاج یا محمد علی بهنی .

حافظ شاعر برجسته فارسی

دیوان حافظ

حرف آخر

می خوام بگم بیایم سهم خودمون رو در فرهنگ شعر و ترانه ادا کنیم .

واسه کوچیکترامون واسه دور و وریامون چارتا ترانه خوب بذاریم گوش بدن ، این فرهنگ را ترویج بدیم ، آخه چیه این ترانه ها امروزی گوش میدن ، خوبم دارنا امروزیا ، می دونم اما شاید 80 درصدشون گفتن یه کار راهی مارکت کنیم . بذارین مثال بزنم ، مثلا ساسی می ذارین واسه بچه میگه همیشه قبل خواب دو تا شات بزن راحت بخواب ، چی بگم آخه ؟

عاشقانه می خواین گوش بدین یه ترانه گوش بدین بره تو پوست و استخونتون . روزبه میگه یراحی می خونه ، هر جای دنیایی دلم اونجاست ، من کعبمو دور تو می سازم ، من پشت کردم به همه دنیا ، تا رو به تو سجاده بندازم . چی بگم ؟

موزیک های خوب گوش بدیم خواهشا

یا عاشقانه ساده تر هم داریم ، عماد طالب زاده ، دو تا چشم جاوت ، خم طالق ابروت ، پریشانی موت منو عاشقم کرد . گوش بدین این آهنگشو به دل میشینه ، علی زند وکیلی گوش بدین ، احسان خواجه امیری ، چقد خواننده های خوب داریم که به ترانه هم اهمین میدن .

مثلا من خودم نقد دارم به سینا سرلک ، سنتی خون ، شاگرد استاد شجریان ، ولی انتخاب ترانه ها در حد آرش و مسیح .

اینام طرفدار دارن می دونم ولی طرفدارام طرفداری قدیمی . ملاک طرفداری فرق می کرد . سینا سرلک دو تا کارش رو پیشنهاد می کنم گوش بدین بعد مقایسه کنید با کارای دیگش خودتون متوجه میشید . زیر سقف دودی ، چه کنم . ببینید چقد به دل میشینه ، مثلا مقایسه کنید با چشم آبی .

همین دیگه مواظب دل و گوشتون باشین .